Εκκλησίες

Η ΑΝΑΛΗΨΗ ΑΚΟΒΑ

Από τον οικισμό ‘Aκοβα είναι ορατό το ασβεστωμένο εκκλησάκι που φωλιάζει πάνω στα κοκκινόβραχα της νοτιοανατολικής άκρης του βουνού με την ονομασία ράχη. Εκατόν εξήντα σκαλιά οδηγούν στη χαμηλή είσοδο, η οποία προστατεύεται με πολεμίστρες και από εκεί ένας στενός διάδρομος μας φέρνει στο πλάτωμα σπηλαίου, όπου έχει κτιστεί η λιθόκτιστη βασιλική των χρόνων της Τουρκοκρατίας. Η σπηλιά ονομάζεται ως σήμερα «σπηλιά του Τσώκρη», γιατί ο αρχηγός της επαρχίας Δημήτριος Τσώκρης την έκανε ορμητήριό του στις επιθέσεις του εναντίον του Τούρκων. Από το Φωτάκο μαθαίνουμε πως «το σπήλαιον έχει σκάλας παλαιάς και εις άλλους χρόνους εχρησίμευεν ως καταφύγιον. Επί δε του Ιμβραήμ ο Τσώκρης το διόρθωσε. Εντός αυτού πολλοί των κατοίκων του ‘Aργους εφύλαξαν τα ρούχα των και τα πολύτιμα των πράγματα από της αρχής της επαναστάσεως έως της ελεύσεως του Καποδιστρίου. Έχει σκάλαν σηκωτήν και δέκα στρατιώται είναι αρκετοί να το φυλάξουν διότι είναι απόρθητον». Από αυτή την αναφορά συμπεραίνεται πως η Ανάληψη αποτελεί πιθανόν κτίσμα των χρόνων της πρώτης τούρκικης κατάκτησης και ανακαινίστηκε στα χρόνια της επανάστασης.

 

Η ΑΓΙΑ ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ ΒΡΟΥΣ ΙΙ

Στο Βρούστι ανήκει και ένα -ορατό και από το δρόμο Άργους-Καρυάς- μικρό εκκλησάκι, χτισμένο μέσα σε μια μεγάλη σπηλιά και απόκρημνο βράχο πάνω από το συνοικισμό Χούνη. Η Αγία Ιερουσαλήμ γιόρταζε κάποτε με μεγαλοπρέπεια δυο φορές το χρόνο: της Υπαπαντής, στις 2 Φεβρουαρίου και στις 2 Ιουλίου, οπότε συνέρεαν στη χάρη της, πέρα από τους Βρουστιώτες, και το σύνολο των κατοίκων των κοντινών σε αυτήν οικισμών της Καρυάς: η Χούνη, τα Σπαναίικα, η Αγριλίτσα, το Γαλάτι, το Κοτρώνι, η Στραβή ράχη κ.λπ. Διαμορφωμένο σε οχυρό με πολεμίστρες και δρύινη παλαιά πόρτα, το εκκλησάκι χρησίμεψε στα Ορλωφικά ως καταφύγιο των Αργείων, αλλά και ως οχυρό του καπετάν Δαγρέ επί Ιμπραήμ. Στο εσωτερικό του οχυρού υπάρχει στέρνα με πηγή, που αναβλύζει μέσα από το βράχο.

 

Η ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΚΑΡΥΑΣ

Τη μοναδική γραπτή μαρτυρία για το μοναστήρι της Καρυάς μας παραδίδει η απογραφή των Ενετών στις 9 Σεπτεμβρίου του 1696 και σ΄αυτή έχει σημειωθεί πως «επάνωθεν του χωριού είναι μοναστήριον ερημομένον η Παναγία». Η ύπαρξη των ανακαινισμένων κελιών, στο προαύλιο του σύγχρονου ναού, ο εντοπισμός ανθρώπινων σκελετών στις εκσκαφές που έγιναν στα γειτονικά κτήματα μαζί με το τοπωνύμιο «στου Μπαχώμη», το οποίο διασώζεται σε κοντινή τοποθεσία και μαρτυρά τη ζωή μοναχού που έφερε το όνομα Παχώμιος, πιστοποιούν πως σ΄ αυτό το όμορφο ξάγναντο του Αρτεμίσιου όρους λειτούργησε μοναστήρι. Στα μέσα της δεκαετίας του 1960, άνθρωποι χωρίς γνώση για την κληρονομιά των προγόνων τους, διέπραξαν σ΄αυτόν τον τόπο ένα σφάλμα. Γκρέμισαν το παλαιό καθολικό που ήταν αγιογραφημένο και έμοιαζε με τα βυζαντινά μνημεία του Μυστρά, (κτίσμα πιθανόν του 14ου αιώνα, που ήταν θεμελιωμένος πάνω σε αρχαίο ιερό – ίσως της Αρτέμιδος) για να κτίσουν τη μονόκλιτη βασιλική που τιμά την Κοίμηση της Θεοτόκου. Βόρεια της εκκλησίας στο βραχώδες ύψωμα, έχει διασωθεί βυζαντινό οχυρό που ήταν κάποτε ενισχυμένο με επάλξεις και υπόγεια θολωτή δίοδο έξοδο προς την Καρυά το οποίο θεμελιώθηκε πάνω σε αρχαία φρυκτωρία που έλεγχε το σπουδαίο πέρασμα του Πρίνου προς την Αρκαδία. Στη θέση Ξεροβούνι υπάρχει κι’ άλλο κάστρο, παρόμοιο αλλά αρχαιότερο.
Πηγή: Πρώην Δήμος Λυρκέιας

HMEROLOGIO-KARYA-2010